khmer star,music,song

ឧបករណ៍​តន្ត្រី​គែន គឺជា​របស់​ខ្មែរ​

សិល្បករ​ខ្មែរ​កំពុង​ផ្លុំ​គែន ​​​

​​ដោយសារ​បច្ចុប្បន្ន​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​គែន​បាន​ឃ្លាត​ចាក​ឆ្ងាយ​ពី​ជីវិត​របស់​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ បាន​ធ្វើឲ្យ​ខ្មែរ​មួយចំនួន​មាន​មតិយ​ល់​ច្រឡំ​ថា " ឧបករណ៍​គែន​មិនមែន​ជាមរ​ត​កដូនតា​ខ្មែរ​ទេ គឺជា​របស់​ឡាវ " ព្រោះ​បងប្អូន​ខ្មែរ​ទាំងនោះ​សំ​អាង​ថា សព្វថ្ងៃនេះ​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​គែន​ជាទី​ពេញ​និយម​របស់​បងប្អូន​ឡាវ ។

​តើ​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​គែន​ជា​របស់​ខ្មែរ​ឬ​ជា​របស់​ឡាវ ?" តាម​អ្នកស្រាវជ្រាវ​វប្បធម៌​នៃ​ក្រសួង​វប្បធម៌​និង​វិចិត្រសិល្បៈ​បានបញ្ជាក់​ថា : ឧបករណ៍​តន្ត្រី​គែន​មិនមែន​ពេញនិយម​តែ​នៅ​ប្រទេសឡាវ​នោះទេ សូម្បីតែ​នៅ​ប្រទេស​ខ្មែរ​យើង​ក៏​ជាទី​ពេញនិយម​ខ្លាំងក្លា​ណាស់ដែរ ពិសេស​ក្នុង​ស្រទាប់​បងប្អូន​ខ្មែរលើ​នៅ​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង​ដែល​មាន​ព្រំប្រទល់​ជាប់​នឹង​ប្រទេស​ឡាវ ។ ចំណែក​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​នៅ​ខេត្ត​បាត់ដំបង សៀមរាប ឧត្ដរមានជ័យ បន្ទាយមានជ័យ មិន​ត្រឹមតែ​ពេញនិយម​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ គឺ​ថែមទាំង​បាន​រក្សា​ការប្រើ​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​គែន​បន្ត​ពី​ដូនតា​ជា​រហូតមកដល់​សព្វថ្ងៃ​ទៀតផង ។​

​ឧបករណ៍​គែន​នេះ​មាន​កំណើត​តាំងពី​សម័យ​បុរេប្រវត្តិ​ម្ល៉េះ លើ​ទឹកដី​កម្ពុជា ។ ភស្តុតាង​ជាក់ស្ដែង​បង្ហាញ​តាមរយៈ​រូប​បុព្វបុរស​ខ្មែរ​ផ្លុំ​គែ​ន ដែល​បាន​ឆ្លាក់​លើ​ស្គរ​មហាធឹក​ដែល​មាន​អាយុ ៥០០-៣០០ ឆ្នាំមុន​គ្រិស្តសករាជ ។​

​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បាន​ចែង​ថា នៅលើ​ទឹកដី​នៃ​ជ្រោយ​ឥណ្ឌូចិន​នេះ កាលដើមឡើយ​មានតែ​ប្រទេ​សហ្វ​ណន​និង​ចម្ប៉ា​ទេ ។ វប្បធម៌​អរិយធម៌​បុរាណ មានកំណើត​មុន​ប្រទេស​ទើប​កើត​ថ្មីៗ​ទាំងឡាយ ហើយ​បន្សល់​ទុក​ដល់​សព្វថ្ងៃ លើ​ទឹកដី​សៀម ឡាវ យួន​ខាងត្បូង ។ ចំពោះ​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ផ្សេងទៀត​ដូចជា​លោក ហ្ស​ង់ ហ្សាក់​មីល​តូ (Jean - Jaeques Milteau តន្ត្រីករ​ជន​ជាតិបារាំង​) បាន​សួរថា " អស់លោក​ស្គាល់​ប្រភព​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​អាមូ​នី​កាទេ ? " លោក​បាន​ពណ៌នា​ថា ការ​ផុសចេញ​នូវ​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​នេះ គឺ​នៅ​លើ​ទឹកដី​នៃ​ជ្រោយ​ឥណ្ឌូចិន កាលពី ៣០០ ឆ្នាំមុន​គ្រិស្ត​​សករាជ ជាពិសេស​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដែល​ចេញ​ប្រភពពី​ឧបករណ៍​ឈ្មោះថា " គែ​ន " ។ ព្រះសង្ឃ​បារាំង​មួយអង្គ​ព្រះនាម អា​មី​ញ៉ូ បាន​នាំ​យក​កត្តក​ម្ម​នេះ​ចូល​ទៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប ឆ្នាំ ១៧៧៦" ។

អ្នកស្រាវជ្រាវ​ឲ្យដឹង​ទៀតថា : ឧបករណ៍​មាន​ពីរបែប គឺ​គែន​ធំ​មាន​ប្រវែង​មួយ​ម៉ែត្រ ឯ​គែន​តូច​មាន​ប្រវែង​ពី ៥០ សង់ទីម៉ែត្រ ទៅ ៦០ សង់ទីម៉ែត្រ ហើយ​មាន​របៀប​ធ្វើ​ដូច​គ្នា ។ តួ​ឬ​បំពង់​សម្រាប់​ផ្លុំ​នោះ ធ្វើ​ពី​ឈើខ្លឹម​ដែល​គេ​ក្រឡឹង​ជា​រាង​មូល​ទ្រវែង ដោយ​ចោះ​រន្ធ​តាម​បណ្ដោយ​សម្រាប់​ផ្លុំ ។ គេ​បាន​ចោះ​ប្រហោង​ពី​លើ​ចុះ​មក​ដល់​ក្រោម​ទៀត សម្រាប់​ស៊ក​បំពង់​ឫស្សី​ដែល​តម្រៀប​គ្នា​ជា​ពីរ​ជួរ​ដោយ​ក្នុង​មួយ​ជួរៗ​មាន ៧ ទៅ ៨ ដើម ។ ឫស្សី​ដែល​គេ​យកមក​ស៊ក​នេះ​មាន​ប្រវែង​ពុំ​ស្មើគ្នា​ទេ គឺ​មាន​វែង​ខ្លី​រៀង​ចុះ​មក​ជា​បន្តបន្ទាប់ ។ បំពង់​ទាំងអស់​នោះ​គេ​បាន​ចោះ​រន្ធ​សម្រាប់​ដាក់​អណ្ដាត​ធ្វើ​ពី​ស្ពាន់​ដែល​គេ​បាន​ដំ​ឲ្យ​ស្ដើង ហើយ​ទើប​កាត់​បិទ​ទៅ​នឹង​រន្ធ ។ គេ​លេង​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​នេះ​ដោយ​ផ្លុំ ហើយ​ប្រើ​ម្រាមដៃ​ទាំងពីរ​ខាង​បិទ​បើក​រន្ធ​ចុះឡើង ដោយ​ឲ្យមាន​សូរ ។ ឫស្សី​ដែល​បាន​ស៊ក​ហើយ​នោះ ប្រខាំ​ជាប់​បាន​ដោយសារ​ការបិទ​ជុំវិញ​នឹង​ជ័រ​ម្រោម ។​

​បច្ចុប្បន្ន​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​នៅ​ភូមិភាគ​ខាងជើង​យក​ឧបករណ៍​គែន​សម្រាប់​ លេង​កំដរ​ក្នុង​វង់​តន្ត្រី​ប្រឺន​ដែល​មាន​នាទី​លេង​កំដរ​របាំ​ឬ​ការ​ច្រៀង​ ឆ្លងឆ្លើយ​គ្នា​ចំនួន​មួយគូៗ (​ស្រី​និង​ប្រុស​) ឬ​ជា​ក្រុមៗ ។ ចំពោះ​ការ​កំដរ​ពិធី​ផ្សេងៗ​ទៀត​នោះ ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​នៅ​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង​និយម​យកមក​ផ្លុំ​កំដ​រណាស់ ។ គេ​បាន​ផ្លុំ​កំដរ​របាំ ឬ​គេ​ផ្លុំ​ខ្លួនឯង​ផង ហើយ​រាំ​ផង​ក៏​មាន​ដែរ ។​

​សរុបមក ផ្អែក​តាម​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ​ដែល​បាន​បញ្ជាក់​ច្បាស់​អំពី​ប្រភព​កំណើត​ នៃ​ឧបករណ៍​គែន​និង​ការប្រើប្រាស់​ឧបករណ៍​នេះ​ជា​ទំនៀមទម្លាប់​ប្រពៃណី​ពី​ របស់​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​តាំងពីយូលង់​មកហើយ​នោះ ឃើញថា " ឧបករណ៍​តន្ត្រី​គែន​គឺជា​របស់​ខ្មែរ មិនមែន​ជា​របស់​ឡាវ​ដូច​ការអះអាង​របស់​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​មួយចំនួន ដែល​យល់​ច្រឡំ​នោះឡើយ " ៕

តន្ត្រី ចម្រៀង