១. សេចក្តី​ផ្តើម​

​ ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧ កន្លងមក កម្មវិធី​អភិឌ្ឍន៍​មូលដ្ឋាន នៅ​បន្ត​បេសកកម្ម​របស់​ខ្លួន​ចូល​រួមចំណែក​កសាង​សង្គម​ជនបទក​ម្ពុជា​មួយ ដែល​គ្រួសារ​កសិករ​មាន​ជីវភាព​ធូរធារ មាន​ការសហការ​គ្នា​ទៅវិញទៅមក មាន​សិទ្ធិ និង​អំណាច​គ្រប់គ្រាន់​ក្នុង​ការសំរេចចិត្ត​ទៅលើ​ជោគវាសនា​របស់​ខ្លួន ហើយ​នឹង​មាន​តួនាទី​យ៉ាងសំខាន់​ក្នុង​ការផ្គត់ផ្គង់​នូវ​ស្បៀងអាហារ​ប្រកបដោយ​សុខភាព​ដល់​សង្គម​កម្ពុ​ជា​ទាំងមូល ។ កម្មវិធី​យើង បាន​ធ្វើ​ការកែលម្អ​វិធីសាស្ត្រ​ក្នុង​ការអនុវត្ត​ដើម្បី​ប្រសិទ្ធិភាព​ការងារ ក៏ដូចជា​និរន្តរភាព​នៃ​ធនធាន​ថវិកា​សម្រាប់​ដំណើរការ​កម្មវិធី ។​

​ ​ដោយ​ផ្អែក​លើ​មូលដ្ឋាន​ការងារ​ដែល​មាន​ស្រាប់​កម្មវិធី​បាន​ផ្លាស់ប្តូរ "​ការអភិវឌ្ឍន៍​ឈរលើ​គោលការណ៍​ជំនួយ​មក​ជា​ការអភិវឌ្ឍ​ន៍​ឈរលើ​គោលការណ៍​ជំនួយ​" គឺ​ធ្វើ​យ៉ាងណា​បណ្តុះ​កសិករ​ឲ្យមាន​គំនិត​ជា​អ្នកជំនាញ និង​ជំរុញ​ឲ្យ​កសិក​រឈាន​ជើង​ចូលប្រឡូក​ឲ្យបាន​ខ្លាំង​នៅក្នុង​ទីផ្សារ ។ ចំពោះ​តំបន់​គោលដៅ​ការងារ យើង​បាន​ពង្រីក​ទៅកាន់​ខេត្ត​ថ្មី​ចំនួន ២ ទៀត​គឺ ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង និង​បន្ទាយមានជ័យ ។ ជា​សរុប សេ​ដាក​ធ្វើការ​នៅ​ខេត្ត​ចំនួន ១៧ ស្រុក​ចំនួន ៧៤ ឃុំ​ចំនួន ៣០៦ និង​ភូមិ​ចំនួន ១.៨៤៥ ។​

​ ​ក្រៅពី​ប្រធានបទ​បច្ចេកទេស​កសិកម្ម កម្មវិធី​បាន​យកចិត្តទុកដាក់​ខ្លាំង​លើ​ការរៀបចំ​វគ្គ​បណ្តុះបណ្តាល និង​សិក្ខាសាលា​ជាមួយ​តំណាង​ក្រុម​គណៈកម្មាធិការ​សមាគម​និង​កម្រង​នៅតាម​មូលដ្ឋាន ជុំវិញ​ប្រធានបទ​ជំនាញ​សហគមន៍ ។​

​២. លទ្ធផល​សំខាន់ៗ​មួយចំនួន​ស្តីពី​ការងារ​អភិវឌ្ឍន៍​នៅ​មូលដ្ឋាន

​ ​២.១. ការរៀបចំ​ក្រុម​ផលិត​

​ ​ក្រុម​ផលិត​ស្រូវ​សរីរាង្គ : កម្មវិធី​បាន​ពង្រឹង និង​ពង្រីក​ក្រុម​ផលិត​ស្រូវ​សរីរាង្គ​ឲ្យបាន​ទូលំទូលា​យ​នៅ​តំបន់ គោលដៅ​របស់​សេ​ដាក ។ ឆ្នាំ ២០០៧ ចំនួន​ក្រុម​ផលិត​បាន​កើនឡើង​ដល់​៤៤២ ក្រុម មាន​សមាជិក​សរុប​ចំនួន ៣៦៦១ គ្រួសារ នៅក្នុង​ខេត្ត​គោលដៅ​ចំនួន ៨ ។ ដើម្បី​ងាយស្រួល​ក្នុង​ការសហការ​គ្នា​លក់ ផលិតផល​ឲ្យ​ហាង​កសិផល​ធម្មជាតិ (NAP) ក្រុម​ផលិត​ស្រូវ​សរីរាង្គ​បាន​ចូលរួម​គ្នា​ចងក្រង​ជា​សហគមន៍​ផលិត​ស្រូវ​សរីរាង្គ​ចំនួន ៣៩ សហគមន៍ ។ នៅ​ចុងឆ្នាំ ២០០៧ នេះ កា​ផ្គត់ផ្គង់​ស្រូវ​សរីរាង្គ​សរុប​បាន​ឡើងដល់ ១២០០ តោន ដែល​បរិមាណ​នេះ​មាន​ការកើនឡើង​ជិត​បី​ដង​ធៀប​នឹង​ឆ្នាំ ២០០៦ ដែល​មាន​តែ​ប្រមាណ​ជា ៤៨០ តោន​ប៉ុណ្ណោះ ។​

​ ​ក្រុម​ចិញ្ចឹម​មាន់​តាម​គោលការណ៍​ធម្មជាតិ : កម្មវិធី​បាន​ចាប់ផ្តើម​ធ្វើការ​លើ​ក្រុម​ចិញ្ចឹម​មាន់​នៅតាម​ខេត្ត​មួយចំនួន​ដូចជា កំពង់ធំ កំពង់ឆ្នាំង ស្វាយរៀង ព្រៃវែង តាកែវ និង​កំពង់ចាម ។ គោលបំណង​នៃ​អន្តរាគមន៍​នេះ​គឺ​ពង្រឹង សមត្ថភាព​កសិក​រលើ​បច្ចេកទេស​ចិញ្ចឹម​មាន់​តាម​គោលការណ៍​ធម្មជាតិ បង្កើន​ចំណូល​តាមរយៈ​បង្កើន​ចំនួន​មាន់​ចិញ្ចឹម និង​តម្លៃបន្ថែម​ទៅ​លើ​ទីផ្សារ ។ ជា​លទ្ធផល​ឆ្នាំ ២០០៧ នេះ​ កម្មវិធី​បាន​ចងក្រង​ក្រុម​ចិញ្ចឹម​មាន់នៅ​តាម​ភូមិ​បាន​ចំនួន ១៩២ ក្រុម (១​ក្រុម​/​ភូមិ​) មាន​សមាជិក​សរុប ១.០៥៧ គ្រួសារ ។ កន្លងមក ក្រុម​ចិញ្ចឹម​មាន់​បាន​រួមគ្នា​លក់​មាន់​បាន​ប្រមាណ​ជាង ៣៦៥០ គ.​ក្រ ។ តាមរយៈ​ការលក់​រួម​គ្នា ពួក​គាត់​អាច​ទទួលបាន​តម្លៃ​ខ្ពស់ជាង​ទីផ្សារ​ពី ៥០០ ទៅ ១០០០ រៀល​ ក្នុង​មួយ​គីឡូក្រាម ។​

​ ​ក្រុម​ផលិត​បន្លែ​សរីរាង្គ : ថ្មីៗ​នេះ កម្មវិធី​ក៏​បាន​ចាប់ផ្តើម ធ្វើការ​លើ​ក្រុម​ផលិត​បន្លែ​សរីរាង្គ​ផងដែរ ។ ដើម្បី​ផ្សារភ្ជាប់​ក្រុម​នេះ​ទៅ​ទីផ្សារ ជាបឋម​កម្មវិធី​បាន​ជម្រុញ​ឲ្យ​ក្រុម​នេះ ផលិត​បន្លែ​លក់​មក​ឲ្យ​ហាង​កសិផល​ធម្មជាតិ ។ បច្ចុប្បន្ន​មាន​ក្រុម​ផលិត​បន្លែ​សរីរាង្គ​ចំនួន ៨ ក្រុម និង​មាន​សមាជិក​សរុប​ចំនួន ៣២ នាក់ នៅ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង ពោធិសាត់ កណ្តាល និង​ព្រៃវែង ។ កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​មូលដ្ឋាន​នឹង​បន្ត​ធ្វើ​ការសម្របសម្រួល​បង្កើត​ក្រុម​ផលិត​បន្លែ​សរីរាង្គ​បន្ថែម​ទៀត​ឲ្យបាន ៥០ ក្រុម ដែល​មាន​សមាជិក​ប្រមាណ​ជា ២០០ នាក់ នៅ​បណ្តា​ខេត្តតាកែវ កំពង់ឆ្នាំង ព្រៃវែង កំពង់ធំ និង​កំពង់ស្ពឺ ពោធិសាត់ និង​កណ្តាល​នៅ​ឆ្នាំ ២០០៨ ។​

​ ​២.២. ការរៀបចំ​ទីផ្សារ​សហគមន៍​

​ ​កម្មវិធី​បានផ្តល់​ជា​គំនិត​ដល់​សហគម កម្រង ឬ​បណ្តាញ​សហគម​កសិករ រៀបចំ​នូវ​ទីផ្សារ​សហគមន៍​នៅ​តាម​ភូមិ​ដែល​ទីផ្សារ​នេះ​មាន​លក់​ផលិតផល​កសិកម្ម​ដែល​ផលិត​ដោយ​សមាជិក និង​គ្រឿង​បរិភោគ​/​ឧបភោគ​ដែល​ជា​តម្រូវការ​របស់​សមាជិក ។ នៅ​ឆ្នាំ ២០០៧ មាន​ភូមិ​ចំនួន ៦០ បាន​បង្កើតឲ្យមាន​តូប​ដែល​យើង​ហៅ​ថា ​ទីផ្សារ​សហគមន៍​ នៅ​បណ្តា​ខេត្ត​ចំនួន ៧ រួមមាន កំពង់ចាម កំពង់ធំ កំពង់ឆ្នាំង ព្រៃវែង តាកែវ កំពង់ស្ពឺ និង​កំពត ។ សមាជិក​សរុប​មាន​ចំនួន ៩០០ គ្រួសារ បាន​ចូលរួម​​ជា​ទុនស​រុបចំនួន ៧០ លាន​រៀល​ សំរាប់​វិនិយោគ​លើ​ការរៀបចំ​ជា​តូប​លក់​ទំនិញ និង​សំរាប់​ដើមទុន​បង្វិល​លើ​ការទិញ​និង​លក់ទំនិញ ។​

​ ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧ មាន​ចលនា​រួមគ្នា​ក្នុង​ការលក់​ផលិតផល​កសិកម្ម​របស់​កសិករ​ចំនួន ៥៦៨ ដង ក្នុងនោះ​មាន​គ្រួសារ​សរុប​ចំនួន ១៣០១ គ្រួសារ​បាន​ចូលរួម ។ ចំណែកឯ​ការទិញ​ផលិតផល​រួមគ្នា​មាន ៨៦ ដង ដែល​មាន​គ្រួសារ​សរុប​ចំនួន ៦២៧ គ្រួសារ​បាន​ចូលរួម ។ ផលិតផល​ដែល​កសិករ​ធ្វើការ​រួម​គ្នា​លក់ ឬ ទិញ​ទំនិញ​ទាំងនេះ​មាន ស្រូវ ជ្រូក ស្វាយចន្ទី មាន់ និង​គ្រឿងឧបភោគ ។​

​ ​២.៣. ចលនា​ក្រុម​សន្សំ​ប្រាក់​ដើម្បី​ភាព​អាស្រ័យ​លើ​ខ្លួនឯង​

​ ​នៅ​បំណាច់​ឆ្នាំ ២០០៧ កម្មវិធី​បាន​សម្របសម្រួល​បង្កើត​ក្រុម​សន្សំ​ប្រាក់​ចំនួន ២.៦១១ ក្រុម មាន​សមា​ជិត​សរុប​ប្រមាណ ៣៩.២៨៩ នាក់ ដែល​ក្នុងនោះ​ស្ត្រី​ប្រមាណ​ជា ៦១ % ។ ក្រុម​សន្សំ​ប្រាក់​ទាំងនេះ​ស្ថិតនៅក្នុង​ភូមិ​ចំនួន ១.៤៤៤ ឃុំ​ចំនួន ២៥៥ ស្រុក​ចំនួន ៥៩ និង​ខេត្ត​ចំនួន ១១ ។ ទុន​សរុប​រហូតមក​ដល់ពេលនេះ មាន​ចំនួន ២.៨១៩ លាន​រៀល ។ ដោយសារ​មានការ​កែលម្អ​នូវ​គោលការណ៍​សន្សំ​ប្រាក់​ការណ៍​នេះ​បាន​ជម្រុញ​ឲ្យ​សមាជិក​របស់​ក្រុម ឬ​សហគម​សន្សំ​ប្រាក់​ជាច្រើន​បង្កើន​ការ​សន្សំ​ប្រាក់ ដើម្បី​ពង្រីក​សេវាកម្ម​របស់​ខ្លួន​ឲ្យបាន​ទូលំទូលាយ​នៅក្នុង​ភូមិ ។ ជា​ឧទាហណ៍ សមាគម​មួយ​ចំនួន​បាន​ចលនា​ប្រាក់​សន្សំ​រហូតដល់​មាន​ទុន​លើសពី ៣០ លាន​រៀល ។​

​ ​២.៤. ការទទួលយក និង​ការអនុវត្ត​គំនិត​ថ្មី​នៅ​មូលដ្ឋាន​

​ ​នៅ​បំណាច់​ឆ្នាំ ២០០៧ នេះ ចំនួន​គ្រួសារ​ដែល​អនុវត្ត​បច្ចេកទេស​ថ្មី​គឺមាន ៧១.៤៥៩ គ្រួសារ ក្នុង​នោះ​គ្រួសារ​អនុវត្ត​ប្រព័ន្ធ​ប្រពលវប្បកម្ម​ស្រូវ​មាន​ជិត ៥ ម៉ឺន​គ្រួសារ ។​

២.៥. ការរៀបចំ​បណ្តាញ​នៅតាម​មូលដ្ឋាន​

​ ​សេ​ដាក​បាន​គាំទ្រ​ឲ្យមាន​ការរៀបចំ​ជា​បណ្តាញ​ផ្សេងៗ​ជាច្រើន ដើម្បី​ភ្ជាប់​ទំនាក់ទំនង​ពី​ក្រុម​មួយទៀត​នៅ​មូលដ្ឋាន ម្យ៉ាងទៀត​វា​ជា​ដៃគូ​ដ៏​សំខាន់​របស់​សេ​ដាក​នៅក្នុង​ការងារ​អភិវឌ្ឍន៍​មូលដ្ឋាន ។ បណ្តាញ​នីមួយៗ​មាន​តួនាទី​ជួយ​គាំទ្រ​ដល់​ក្រុម​ដែល​ជា​សមាជិក​របស់​ខ្លួន នៅ​មូលដ្ឋាន និង​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​អ្នកពាក់ព័ន្ធ ។ បណ្តាញ​ដែល​ធំជាងគេ និង​ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​មុនគេ​គឺ បណ្តាញ​កសិករ​និង​ធម្មជាតិ ។ បណ្តាញ​ដែល​បង្កើតឡើង​ជា​បន្តបន្ទាប់​មាន សហព័ន្ធ​សហគមន៍​ក្រុម​ផលិត​ស្រូវ​សរីរាង្គ​ថ្នាក់ជាតិ សហព័ន្ធ​ក្រុម​ស្ត្រី​ថ្នាក់ជាតិ និង​សហព័ន្ធ​ក្រុមយុវជន​ថ្នាក់ជាតិ ។

​ ​បណ្តាញ​កសិករ​ និងធម្មជាតិៈ មាន​សមាគម​ជា​សមាជិក​ចំនួន ១១៤០ សមាគម ស្ថិតក្នុង​ភូមិ​ចំនួន ១០៤៨ នៅ​ខេត្ត​ចំនួន ១១ និង​មាន សមាជិក​សរុប​ចំនួន ២៩.៤៩៣ នាក់ ក្នុងនោះ ៥៧% ជា​ស្ត្រី ។ នៅ​កំរិត​មូលដ្ឋាន សមាគម​ភូមិ​បាន​ចងក្រង​គ្នា​ជា​កម្រង​ថ្នាក់មូលដ្ឋាន ឬ​ហៅ​ថា​កម្រង​ថ្នាក់​ឃុំ​ដើម្បី​បង្កើន​ការសហការ​គ្នា ។ ចុងឆ្នាំ ២០០៧ នេះ​មាន​កម្រង​ចំនួន ១២៦ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង ដែលមាន ៩២៧ សមាគម ជា​សមាជិក ។​

​ ​ស​ហព័ន្ធ​សហគមន៍​ក្រុម​ផលិត​ស្រូវ​សរីរាង្គ​ថា្នក់​ជាតិៈ មាន​ក្រុម​ផលិត​ដែល​ជា​សមាជិក​ចំនួន ៣៧៣ ក្រុម ដូចដែល​បាន​បង្ហាញ​នៅក្នុង​ចំណុច ២.១ ។​

​ ​ស​ហព័ន្ធក្រុម​ស្ត្រី​ថ្នាក់ជាតិៈ មាន​ក្រុម​ស្ត្រី​ចំនួន ៤៤៧ ក្រុម​ជា​សមាជិក ។ ស្ត្រី​ដែល​ចូលរួម​មាន​ចំនួន ៦.០១០ នាក់ ​មកពី​ខេត្ត​ចំនួន ១០ នៅប្រទេស​កម្ពុជា ។

​ ​ស​ហព័ន្ធក្រុម​យុវជន​ថ្នាក់ជាតិៈ មាន​ក្រុមយុវជន​នៅ​មូលដ្ឋាន​ជា​សមាជិក​ចំនួន ៣២០ ក្រុម ។ យុវជន​ដែល​ចូលរួម​ជា​សមាជិក​មាន​ចំនួន ៤.៥៦០ នាក់ មកពី​ខេត្ត​ចំនួន ១០ ។​

​ ​ក្រៅ​ពីបណ្តាញ​សំខាន់ៗ​ខាងលើ កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​មូលដ្ឋាន​របស់​សេ​ដាក​បាន​សម្របសម្រួល​បង្កើតឡើង​នូវ​សមាគ​ម​អ្នក​ផ្សព្វផ្សាយ​ថ្នាក់​ស្រុក​ចំនួន ៣ នៅ​ខេត្ត​កំពត​ដែល​មាន​សមាជិក​ចំនួន ១៨០ នាក់ ។​

៣. សនិដ្ឋាន​

​ ​ជារួម កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​មូលដ្ឋាន​របស់​សេ​ដាក​បាន​នឹង​កំពុង​ប្រឈម​ជាមួយ​ការប្រឹងប្រែង​ថ្មីៗ​បន្ថែមទៀត ដើម្បី​ជួយ​ផ្សារភ្ជាប់​កសិករ​កម្ពុជា​ទៅ​នឹង​ទីផ្សារ ដែល​ក្រៅពី​ការងារ​ផលិត កសិករ​ត្រូវ​ចេះ​ពី​របៀប​រក​ទីផ្សារ​ឲ្យ​ផលិតផល​របស់​ខ្លួន​ឲ្យមាន​តម្លៃ​សមរម្យ​ផងដែរ តាមរយៈ​ការសហការ​គ្នា​ទាំង​នៅ​មូលដ្ឋាន និង​ទាំង​នៅ​កំរិត​ជាតិ ។​

១. សេចក្តី​ផ្តើម​

​ ​កន្លងមក សេ​ដាក​ធ្វើ​ការងារ​យ៉ាង​ច្រើន​នៅក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម និង​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ​នៅ​កម្ពុជា ។ ដើម្បី​ជួយ​ឲ្យ​យុវជន និង​យុវនារី​ជនបទ​អាច​ត្រៀម​ខ្លួន​បានល្អ​សម្រាប់​

​អនាគត​របស់​ពួកគេ ក្នុង​ការចាប់​អាជីព​ដើម្បី​ចិញ្ចឹមជីវិត សេ​ដាក​បាន​ជួយ​គាំទ្រ​ពួកគេ​តាមរយៈ​បណ្តុះបណ្តាល​ក្រៅផ្លូវការ​បន្ថែម លើ​ជំនាញ​បច្ចេកទេស​កសិកម្ម និង​ជំនាញ​បំនិន​ជីវិត ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ ២០០៤ មក ​តាម​រយៈ​ការសហការ​ជាមួយ​សមាគម​កសិករ​តាម​ភូមិ ។​

​ ​កម្មវិធី​បានចាប់ផ្តើម​ដំបូង នៅ​ខេត្ត​ព្រៃវែង​កំពង់ចាម និង​ខេត្ត​ស្វាយរៀង ក្រោយ​មក​យើង​បាន​ពង្រីក​ដល់​ការគាំទ្រ​នេះ​ដល់​ខេត្ត​តាកែវ កំពង់ស្ពឺ កំពង់ឆ្នាំង និង​កណ្តាល ។​

​ ​នៅ​ឆ្នាំ ២០០៤ កម្មវិធី​យើង​គាំទ្រ​បាន ៣៥ ក្រុម​ មាន​សមាជិក ៤៨៣ នាក់ ។ កម្ម​វី​ធី​បាន​ពង្រីក​ការគាំទ្រ​នេះ ជា​បន្តបន្ទាប់​រហូតដល់​បំណាច់​ឆ្នាំ ២០០៧ នេះ ចំនួន​ក្រុម​យុវជន​/​យុវនារី​ជនបទ​មាន ៣២០ ក្រុម សមាជិក ៤.៥៦០ នាក់ ។ ក្នុងចំណោម​នោះ​មាន ២.៨២០ នាក់ (​ស្រី ៥០%) បាន​ចូលរួម​វគ្គ​បណ្តុះបណ្តាល​ជា​ក្រុម​ដែល​ធ្វើឡើង​ដោយ​សេ​ដាក​នៅ​ឆ្នាំ ២០០៧ ។​

​ ​ទន្ទឹម​នឹង​ជួយ​បណ្តុះបណ្តាល​ក្មេងៗ ដែល​ស្ថិត​នៅក្នុង​វ័យ​សិក្សា សេ​ដាក​ក៏​បាន​ផ្តួចផ្តើម​ក្នុង​ការជួយ​បណ្តុះបណ្តាល​យុវជន​/​យុវនារី​ឈប់រៀន (​អាយុ​ចន្លោះ ១៩-២៥ ឆ្នាំ​) លើ​ការអភិវឌ្ឍន៍​វិស័យ​កសិកម្ម និង​ជនបទ​ផងដែរ ។ រហូតដល់​ឆ្នាំ ២០០៧ មាន​សិស្ស​អភិវឌ្ឍន៍​ចំនួន ៨០​ នាក់ (​ស្ត្រី ៣០%) បាន​ចូលរួម​រៀនសូត្រ ។ សេ​ដាក​មាន​គោលបំណង​ពង្រីក​ការគាំទ្រ​បន្ថែម​ទៀត​ដល់​យុវជន​ជនបទ ដើម្បី​ចូលរួម​ចំណែក​ឲ្យបាន​កាន់តែច្រើន និង​ខ្លាំងក្លា​ថែម​ទៀត​ក្នុង​ការដោះស្រាយ​បញ្ហា​អត់​ការងារ​ធ្វើ និង​អភិវឌ្ឍន៍​ធនធានមនុស្ស​នៅ​មូលដ្ឋាន ។​

​ដូច្នេះហើយ ដើម្បី​ឲ្យ​អន្តរាគមសេ​ដាក​កាន់​តែ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព និង​ទាន់សភាពការណ៍ សេ​ដាក​បាន​ធ្វើ​ការអង្កេត​ជា​លក្ខណៈ​រហ័ស​មួយ​ដើម្បី​ពិនិត្យមើល​ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន​របស់​យុវជន​/​យុវនារី​នៅ​ជនបទ នៅតាម​តំបន់​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍន៍​របស់​សេ​ដាក ។ គោលបំណង​នៃ​ការសិក្សា​គឺ :

​ ​- ស្វែងយល់​ពី​ស្ថានភាព​នៃការអប់រំ​របស់​យុវជន​ជនបទ ដើម្បី​រក​បញ្ហា និង​តំរូវការ​របស់​ពួកគេ​

​ ​- សិក្សា​ពី​លទ្ធភាព​ក្នុង​ការជំរុញ​វិស័យ​កសិកម្ម​ដើម្បី​ជួយ​ដល់​យុវជន​ជនបទ​ដែល​បាន​ឈប់រៀន​

២. វិធីសាស្ត្រ​សិក្សា​

​ ​សិក្សា​នៅ​ភូមិ​ចំនួន ២២ នៅ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង កំពង់ចាម ស្វាយរៀង កំពង់ស្ពឺ និង​ព្រៃវែង ។ យើង​ជួប​ជាមួយ​ប្រធាន​ភូមិ​ដើម្បី​ស្រង់​ស្ថិតិ​យុវជន និង​យុវនារី​ដែល​មាន​អាយុ​ចន្លោះ​ពី ១៥ ទៅ ២០ ឆ្នាំ ។ ពិភាក្សា​ជា​ក្រុម​ជាមួយ​យុវជន​/​យុវនារី​ចំនួន ២២ ក្រុម (​ក្រុម​/​ភូមិ​) ។​

​ ​សម្ភាសន៍​ជាមួយ​ឪពុក​ម្តាយ​ចំនួន ២០៩ គ្រួសារ និង​សម្ភាសន៍​ជាមួយ​យុវជន​/​យុវនារី​ដែល​បាន​ឈប់​រៀន​ចំនួន ១២៤ នាក់ ។​

៣. លទ្ធផល​នៃ​ការសិក្សា​

​ ​នៅក្នុង​ភូមិ​សិក្សា​ទាំង ២២ មាន​យុវជន និង យុវនារី​ស្ថិតនៅក្នុង​វ័យ​នេះ​ចំនួន ១.៦៤៤ នាក់ ដែល​ក្នុងនោះ ៤៩% ជា​ស្រី ។ គិត​ជា​មធ្យម គឺ ៧៥ នាក់​ក្នុង​មួយ​ភូមិ ។​

​ស្ថានភាព​កំរិត​អប់រំ​

​ ​ចំពោះ​កំរិត​អប់រំ​វិញ ពួកគេ​ភាគច្រើន​បាន​រៀន ត្រឹម​បឋមសិក្សា និង​បន្ទាប់មក​ត្រឹម​មធ្យមសិក្សា ។ ចំណែកឯ​អ្នក​មិន​បាន​សិក្សា​មាន ៤.២% ។​

ក្នុង​ចំណោម​យុវជន​/​យុវនារី​ទាំងអស់​មាន​តែ ៣៩% ប៉​ណ្ណោះ​ដែល​កំពុង​សិក្សា ហើយ​ភាគច្រើន​ជា​យុវជន ។ ចំណែកឯ​អ្នក​ឈប់​រៀន​មាន​ចំនួន​ច្រើន ហើយ​ភាគច្រើន​ជា​ស្រី​ទៀត ។​

មាន​មូលហេតុ​ជាច្រើន ដែល​ធ្វើឲ្យ​ពួក​គេ​សម្រេចចិត្ត​ឈប់រៀន ឬ​ឪពុក​ម្តាយ​របស់​គេ​សម្រេចចិត្ត​លែង​ឲ្យ​រៀន ។​

​ ​សម្រេច​ឈប់​ដោយ​ខ្លួនឯង (៦៤%) : មាន​អ្នកខ្លះ​ខ្ជិល​រៀន​តែម្តង អ្នកខ្លះ​ទៀត​មិន​ចេះ​ក៏​លែង​ចង់ និង​មួយចំនួនទៀត​មិត្ត​ភ័ក្ត្រ​នាំ​គេច​សាលា យូរ​ទៅ​ណាយចិត្ត​លែង​ចង់​ចូល​សាលា ។ ម្យ៉ាងទៀត ពេល​ឃើញ​គេឈប់​ក៏​ឈប់​តាម​ដែរ ព្រោះ​មាន​អ្នកខ្លះ​ពេល​ឈប់រៀន​អាច​រក​ប្រាក់​បាន ។ ទាំងនេះ​វា​ក៏​អាច​បណ្តាលមកពី កង្វះ​ការលើកទឹកចិត្ត និង​ការអប់រំ​បន្ថែម​នៅក្នុង​គ្រួសារ ហើយ​ផ្អែក​ទាំងស្រុង​ទៅលើ​គ្រូបង្រៀន ។​

​ ​ឪពុក​ម្តាយ​សម្រេចចិត្ត​លែ​ង​ឲ្យ​រៀន (៣៦%) : គ្រួសារ​ខ្លះ​ក្រីក្រ​ពេក​មិន​មាន​លទ្ធភាព​ឲ្យ​កូន​រៀន​បន្ត និង​ខ្លះទៀត​ខ្វះ​កំលាំង​សមាជិកស​កម្ម​ជួយ​ក្នុង​គ្រួសារ ។ គ្រួសារ​មួយចំនួន​មើល​ឃើញ​កូន​អ្នកដទៃ​ទៀត​ដែល​រៀនសូត្រ​បាន​ខ្ពស់​តែ​រក​ការងារ​មិន​បាន​ធ្វើ ទើប​មិន​ចង់ឲ្យ​កូន​រៀន​នាំខាត​ពេលវេលា និង​ថវិកា ។ គ្រួសារ​ខ្លះទៀត​នៅ​ប្រកាន់​គំនិត​ចាស់គំរិល​ថា "​កូនស្រី​រៀន​មិន​បាន​ការ​អ្វី​" ។​

​ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន​នៃ​អ្នក​ដែល​ឈប់រៀន​

​ ​ចំពោះ​យុវជន​/​យុវនារី ដែល​ឈ​ប់រៀន​ទាំងអស់​នេះ​មាន :

​ ​- ៤៣.៨% កំពុង​រស់នៅ​ក្នុងភូមិ​ជាមួយ​គ្រួសារ​

​ ​- ២៣.៥% ធ្វើ​ចំណាកស្រុក​មិន​អចិន្ត្រៃយ៍ គឺ​ទៅ​តាម​ពេលមាន​ការងារ​ធ្វើ​ឬ​អត់ ឬ ទៅតាម​រដូវ​កាល ។ ការងារ​ទាំងនោះ​មានដូចជា កម្មករសំណង់​នៅ​ទីក្រុង​/​ទីប្រជុំជន ស៊ីឈ្នួល​ច្រូតស្រូវ បេះ​ផ្លែ​សណ្តែក ស៊ីឈ្នួល​រែក​ដី ធ្វើ​កម្មករ​រោង​ម៉ាស៊ីន​កិនស្រូវ ។​ល​។​

​ ​- ២៩.២% ធ្វើ​ចំណាកស្រុក​អចិន្ត្រៃយ៍​ដែល​ក្នុងចំណោម​នេះ ៧១% ជា​ស្រី ។ ភាគច្រើន​គឺ​ទៅ​ធ្វើការ​ជា​កម្ម​កររោងចក្រ​កាត់ដេរ និង​មួយចំនួន​តូច​ទៅ​បម្រើ​តាម​ផ្ទះ​គេ ធ្វើការ​បំរើ​នៅ​តាម​ភោជនីយដ្ឋាន កម្មករសំណង កម្មករ​ឡឥដ្ឋ កម្មករ​នៅ​តំបន់​ជាយដែន​ថៃ ធ្វើ​ជា​សន្តិសុខ​នៅ​តាម​សណ្ឋាគារ ក្រុមហ៊ុន និង​យាម​ផ្ទះ​ឲ្យគេ ។​

​ ​- ៣.៥% កំពុង​បួស​រៀន​នៅ​វត្ត ។​

​អាជីព​ដែល​ជា​បំណង​នាពេល​អនាគត​

​ ​តាមរយៈ​ការសម្ភាសន៍​ជាមួយ ឪពុក​ម្តាយ​ចំនួន ២០៩ គ្រួសារ ឃើញថា ៧២.២% ចង់ឲ្យ​កូន​រស់នៅ​ក្នុងភូមិ ១៥.៣% ចង់ឲ្យ​កូន​ចំណាកស្រុក​ដើម្បី​ប្រកប​មុខរបរ​ផ្សេង​ក្រៅពី​ធ្វើ​កសិកម្ម និង ១២% ថា​អាស្រ័យ​ទៅលើ​ចំណង់​ចំណូលចិត្ត​របស់​កូន ។​

​ ​តាម​ការសម្ភាសន៍​ជាមួយ​យុវជន​/​យុវនារី​ផ្ទាល់​ចំនួន ១២៤ នាក់ មាន​ ៧៩.៨% ចង់​រស់នៅក្នុងភូមិ និង ២០.២% ចង់​ចំណាកស្រុក ។​

បញ្ហា​ប្រឈមមុខ​នៅពេល​បច្ចុប្បន្ន និង​ទៅ​អនាគត​

​ ​តាមរយៈ​ការសិក្សា​យើង​សង្កេតឃើញថា អាត្រា​នៃ​ការបោះបង់​ចោល​ការសិក្សា​រ​មាន​កំរិត​ខ្ពស់ ដោយ​ភាគច្រើន​រៀន​បាន​ត្រឹម​កំរិត​បឋមសិក្សា ។ ដូច្នេះ​ពួកគេ​សព្វថ្ងៃ​កំពុងតែ​ប្រឈមមុខ​ទៅ​នឹង​បញ្ហា​មួយចំនួន នៅក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ក៏​ដូច​ជា​ទៅ​អ​នា​គតៈ​

១. ការប្រកប​របរ​ចញ្ចឹមជីវិត​ប្រើ​ដោយ​កំលាំង​ពលកម្ម (​ជាពិសេស​ជា​កម្មករ​កាត់ដេរ និង​កម្មករ​សំណង់​) ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ធ្វើ​ចំណាកស្រុក អ្នកមាន​អាយុ​មិនទាន់ គ្រប់ ១៨ មាន​រហូត​ដល់ ៥០% (១៥-១៧ ឆ្នាំ​) ដែល​វា​ផ្ទុយ​នឹង​ច្បាប់​ការងារ​បាន​ចែង​ថា អ្នក​ដែល​អាយុ​មិន​គ្រប់ ១៨ ឆ្នាំ មិន​អាច​មាន​សិទ្ធ​ចូលទៅ​បំរើ​ការងារ​បាន​ទេ ។ ដូច្នេះ​តើ​ទៅ​ថ្ងៃ​អនាគត ការប្រឈមមុខ​ទៅនឹង​បញ្ហា​សុខភាព​នឹង​ទៅជា​យ៉ាងណា ?

​ ​២. ភាព​គ្មាន​ជំនាញ ឬ​បច្ចេកទេស​ច្បាស់លាស់​ចំណេះដឹង​មូលដ្ឋា​ន​តិចតួច​ពេក អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ស្ថានភាព​ជីវភាព​នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ក៏​ដូច​ជា​ទៅ​អនាគត គួបផ្សំ​នឹង​មិន​សូវ​បាន​ទទួល​សេវា​អប់រំ​ពី​សង្គម​ផង​នោះ វា​នឹង​ងាយ​កើតមាន​អំពើ​ហិង្សា​នៅ​ពេល​ដែល​ពួកគេ​មាន​គ្រួសារ ។ ម្យ៉ាងទៀត វា​អាច​ងាយ​ទទួលរង​ការបោកប្រាស់ និង​កេងប្រវ័ញ្ច​ពី​អ្នក​ដទៃ (​ពិសេស​ក្មេងស្រី​) ។​

​ ​៣. ការ​ទាញ​ផលចំណេញ​ពី​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍ នៅពេលដែល​មាន​ស្ថាប័ន​ផ្សេងៗ​ចូល​ធ្វើការ​អភិវឌ្ឍន៍​នៅក្នុង​ភូមិ​ឃុំ​របស់​ពួកគេ ការចាប់យក​ឱកាស​អាច​មាន​កំរិត​ខ្សោយ ដោយសារ​ចំណេះដឹង​ទូទៅ​របស់​ពួកគេ​ទាប​ពេក ។​

​ ​៤. ចំណាកស្រុក​គ្នាន​សុ​វត្តិភាព បើ​យើង​ពិនិត្យ​លើ​ព័ត៌មាន​ដែល​កសិករ​បាន​ផ្តល់ឲ្យ កូនស្រី​ដែល​ចំណាកស្រុក​ទៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ភាគ​ច្រើន​មក​ធ្វើការ​នៅ​រោងចក្រ​កាត់ដេរ ឬ​បំរើ​តាម​ផ្ទះ​គេ ។ ប៉ុន្តែ​បើ​យើង​សង្កេតឃើញ​មើល​នៅ​ទីក្រុង មាន​នារី​ជាច្រើន​មក​ធ្វើការ​ជាអ្នក​បំរើ​ស្រា​បៀ​រ ម៉ាស្សា ខា​រ៉ា​អូ​ខេ ។ ហេតុអ្វី​បានជា​មិន​មាន​លើក​ឡើង​ពី​ជំពូក​ការងារ​នេះ​ នៅពេលដែល​ពួកគេ​ផ្តល់ព័ត៌មាន (​ពួកគេ​មិន​ដឹង ? ពួកគេ​មិន​ហ៊ាន​ប្រាប់​យើង​ដោយសារ​ខ្មាស់អៀន​យើង ?) ។ អ្វី​ដែល​ជា​បញ្ហា​មួយ​គួរ​ឲ្យ​ព្រួយ​បារ​ម្មណ៍​គឺ​ការ​ចំណាកស្រុក​គ្មាន​សុវត្ថិភាព ដោយ​ពួកគេ​មិន​បាន​ទទួល​ព័ត៌មាន​បាន​ច្បាស់លាស់ ។​

៤. សន្និដ្ឋាន​

​ ​នៅ​ជនបទ មាន​យុវជន​/​យុវនារី​ភាគច្រើន​ដែល​មិន​មាន​លទ្ធភាព​រៀន​បន្ត ហើយ​ក្នុងចំណោម​នោះ​ភាគច្រើន​ចង់​រស់នៅ​ប្រកប​របរ​រកស៊ី​នៅក្នុង​មូលដ្ឋាន​របស់​ខ្លួន ។ ដូច្នេះ​ជា​តម្រូវការ​ជាក់ស្តែង ទាមទារ​ឲ្យមាន​ការគាំទ្រ​ពួកគេ​ជាក់លាក់ ដើម្បី​ចាប់​យក​អាជីព​បាន​ច្បាស់លាស់​នៅ​ជនបទ ។ ការងារ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម ឃើញថា​ ជា​បំណង​របស់​យុវជន​/​យុវនារី​ជនបទ ក៏ដូចជា​ឪពុកម្តាយ​ភាគច្រើន ។​

សេចក្តី​ផ្តើម​

​ ​ចាបតាំងពី​ចុងឆ្នាំ ១៩៩៩ មក អង្គការ​សេ​ដាក​បាន​ធ្វើ​ការតាមដាន និង​សិក្សា​យ៉ាង​យកចិត្តទុកដាក់​លើ​បញ្ហា​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​នៅ​កម្ពុជា តាមរយៈ​ការគាំទ្រ​ថវិកា​ពី​អង្គការ​អុក​ស្វា​ម​អាមេរិក អុក​ស្វា​ម​អង់គ្លេស និង​អង្គការ​/​ស្ថប័ន​មួយចំនួន​ទៀត ។ នៅក្នុង​ទស្សនា​វ​ដ្តី​លេខ​នេះ យើង​សូម​លើកយក​លទ្ធផល​នៃ​ការតាមដាន បញ្ហា​ថ្នាំពុល​នៅ​កម្ពុជា​នៅ​ឆ្នាំ ២០០៧ នេះ មក​បង្ហាញ​ដោយ​ផ្តោត​លើ​ការងារ​គ្រប់គ្រង​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម ទីផ្សារ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម ការប្រើប្រាស់​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម ភាព​គ្រោះថ្នាក់​ដោយសារ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម និង​ចំណេះដឹង​កសិករ​លើ​បញ្ហា​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម ។​

​ ​វិធីសាស្ត្រ​សិក្សា​

​ ​ការសិក្សា​នេះ​ធ្វើឡើង​ចាប់ពី​ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០០៦ ដល់​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៧ នៅ​តំបន់​ជុំវិញ​បឹង​ទន្លេសាប ទន្លេបាសាក់ ទន្លេមេគង្គ​លើ និង​ទន្លេ​មេគង្គ​ក្រោម ។ ក្នុងនោះ​មាន​ខេត្ត​ចំនួន ៩ រួមមាន កណ្តាល កំពង់ឆ្នាំង ពោធិសាត់ បាត់ដំបង សៀមរាប កំពង់ធំ កំពង់ចាម ព្រៃវែង និង​ក្រចេះ ។ យើង​មានការតាមដាន​ជាក់លាក់​នៅ​ភូមិ​ចំនួន ២៤ ដែល​ជា​តំបន់​គោលដៅ​សេ​ដាក និង ៥ ភូមិ មិនមែន​ជា​តំបន់​គោលដៅ​របស់​សេ​ដាក​នៅ​តាម​បណ្តា​ខេត្ត​ខាងលើ ។ ក្នុងភូមិ​នីមួយៗ យើង​ជ្រើសរើស​សំណាក​កសិករ ១០ គ្រួសារ ​មក​សិក្សា និង​កសិករ​សហការ ២ នាក់ ជា​អ្នក​ជួយ​តាមដាន និង​កត់ត្រា​ទិន្នន័យ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​របស់​គ្រួសារ​សំណាក នៅក្នុង​ភូមិ​របស់​ខ្លួន ដោយ​មាន​ការជួយ​គាំទ្រ​វិធីសាស្ត្រ ពី​អ្នកដឹកនាំ​ការស្រាវជ្រាវ ។ សំណាក​កសិករ​សរុប​គឺ ២៩០ គ្រួសារ ។ ក្រៅពីនេះ យើង​បាន​ធ្វើ​ការសិក្សា​នៅ​តាម​ផ្សារ​ចំនួន ៩ នៅតាម​បណ្តា​ខេត្ត​ខាងលើ និង​ផ្សារ​មួយ​ក្នុង​ក្រុងភ្នំពេញ (​ផ្សារ​ច្បារអំពៅ​) ។​

​ ​លទ្ធផល​នៃ​ការសិក្សា​

១. បទដ្ឋាន​ច្បាប់​ស្តីពី​ការ​គ្រប់គ្រង​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​

​ ​ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ ១៩៩៨ មក កម្ពុជា​មាន​បទដ្ឋាន​ច្បាប់ ក្នុង​ការគ្រប់គ្រង​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​មួយចំនួន​ដែល​មាន​នាយកដ្ឋាន​នីតិកម្ម​កសិកម្ម​ជា​ស្ថាប័ន​ទទួលខុសត្រូវ ។

​បទដ្ឋាន​ច្បាប់​ទាំ​ងនោះ​មានដូចជា

- អនុក្រឹត្យ​លេខ ៦៩ ស្តីពី បមាណីយ និង​ការគ្រប់គ្រង​សំភារៈ​កសិកម្ម ចេញ​នៅ​ថ្ងៃទី ២៨ តុលា ១៩៩៨ ។​

- សារាចរ​ណែនាំ​លេខ ៣៤៥ ស្តីពីការអនុវត្ត​អនុក្រឹត្យ​លេខ ៦៩ ចេញ​នៅ​ថ្ងៃទី ២១ មករា ២០០២ ។​

- ប្រកាស​លេខ ៥៩៨ ស្តីពី បញ្ជី​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​នៅក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ចេញ​នៅ​ថ្ងៃទី ១២ ធ្នូ ២០០៣ ។​

- សារាចរ​ណែនាំ​លេខ ០៣ សរ ស្តីអំពីវិធានការណ៍​ពង្រឹង​ប្រព័ន្ធ​គ្រប់​គ្រង និង​ត្រួត​ពិនិត្យ​ការធ្វើ​អាជីវកម្ម​សម្ភារៈ​កសិកម្ម ចេញ​នៅ​ថ្ងៃទី ២៧ កក្កដា ២០០៧ ។​

​ ​ការអនុវត្ត​បទដ្ឋាន​ច្បាប់​ស្តី​អំពី​ការគ្រប់គ្រ​ង​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ដែល​មាន​ហើយ នៅតែ​មិន​ទាន់​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ។ ជាក់ស្តែង​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ជាច្រើន​ដែល​ខុសច្បាប់​នៅតែ​មាន​លក់​នៅ​តាម​ផ្សារ និង​ប្រើប្រាស់​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​នៅក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​កម្ពុជា ។​

​ ​ឆ្នាំ ២០០៦ សភាជាតិ​នៃ​កម្ពុជា​បាន​អនុម័តច្បាប់ឲ្យកម្ពុជាចូលជាសមាជិកអនុសញ្ញា​ស្តុក​ខូម​ស្តីអំពី សារធាតុបំពុល​សរីរាង្គ​មិន​ងាយ​បំបែក​ធាតុ ហើយ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​បាន​អនុម័ត​គាំទ្រ​លើ​ផែនការ​ជាតិ​សម្រាប់​អនុវត្ត​អនុសញ្ញា​នេះ ដោយ​មាន​ក្រសួង​បរិស្ថាន​ជា​ស្ថាប័ន​អនុវត្ត ។​

២. ទីផ្សារ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​

​ ​តាម​ស្ថិតិ​លិខិត​អនុសញ្ញា​ត​ធ្វើ​អាជីវកម្ម បញ្ជី​ការ និង​នាំចូល​សម្ភារៈ​កសិកម្មរ​បស់​នាយកដ្ឋាន​នីតិកម្ម​កសិកម្ម​នៅ​ឆ្នាំ ២០០៦ មានការ​នាំចូល​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ចំនួន ៥៤២ តោន ។ បើ​តាម​មន្ត្រី​នៃ​ក្រសួង​កសិកម្ម រុក្ខា​ប្រមាញ់ និង​នេសាទ នៅ​ឆ្នាំ ២០០៧ មាន​ក្រុមហ៊ុន​ចំនួន ១២ បាន​ចុះបញ្ជី​ការបន្ត​ការ​នាំចូល និង​ចែកចាយ​ក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ។​

​ ​នៅ​ដើមឆ្នាំ ២០០៧ កម្ពុជា​បាន​ទទួល​អំណោយ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ចំនួន​ប្រមាណ​ជា ៥០ តោន ដែល​ថ្នាំ​ទាំងនោះ​មិន​មាន​ស្លាក​សញ្ញា​ភាសា​ខ្មែរ ។ ក្នុងនោះ​មាន​ថ្នាំ ២ ប្រភេទ​គឺ Buprofezin និង Fenobucarb មានឈ្មោះ​ពាណិជ្ជកម្ម​ថា Buty lowp និង Bascide 50EC សម្រាប់​កំចាត់​មមាច​ត្នោត​លើ​ដំណាំ​ស្រូវ ។​

​ ​តាម​ការសង្កេត ពាណិជ្ជកម្ម​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​នៅ​កម្ពុជា​កំពុង​តែ​កើនឡើង ដោយ​មាន​ក្រុមហ៊ុន​ផលិត និង​ចែកចាយ​ជាច្រើន​កំពុង​ចរាចរ​ទំនិញ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​នៅ​កម្ពុជា ដែល​បង្ហាញឲ្យឃើញ​ជាក់ស្តែង​តាមរយៈ​ពិនិត្យលើ​ប្រភេទ និង​ស្លាកសញ្ញា​នៅលើ​ដប​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ដែល​មាន​ដាក់​លក់​នៅ​ផ្សារ និង​ប្រើប្រាស់​នៅ​កម្ពុជា ។​

តាម​ការអង្កេត យើង​ឃើញ​មាន​ថ្នាំពុល​ចំនួន ១៣២ មុខ (១១ មុខ មាន​ធាតុ​សកម្ម ២-៣ ប្រភេទ​) និង​ត្រូវ​ជា ៥៣១ ឈ្មោះ​ពាណិជ្ឋកម្ម ។ តាម​តួលេខ​ខាងលើ​បង្ហាញ​ថា​រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ ប្រភេទ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​មាន​ការ​កើនឡើង​ប្រមាណ ៩% បើ​គិត​តាម​ឈ្មោះ​ទូទៅ​ឬ​ប្រមាណ ២៣% បើ​គិត​តាម​ឈ្មោះ​ពាណិជ្ជកម្ម ។​

​ ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ចំនួន ​២២ មុខ បើ​រាប់​តាម​ឈ្មោះ​ទូទៅ​ឬ ១៥១ មុខ បើ​រាប់​តាម​ឈ្មោះ​ពាណិជ្ជកម្ម​ស្ថិតនៅក្នុង​បញ្ជី​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ដែល​មិន​អនុញ្ញាតឲ្យ​ប្រើប្រាស់ និង​ក្នុង​បញ្ជី​ថ្នាំពុល​អនុញ្ញាតឲ្យ​ប្រើប្រាស់​ជា​បណ្ណោះអាសន្ន​ដោយ​មាន​លក្ខខ័ណ្ឌ ។ ជាមួយគ្នានេះ មាន​ថ្នាំពុល ១៩ មុខ បើ​រាប់​តាម​ឈ្មោះ​ទូទៅ ឬ ៣០ មុខ​បើ​រាប់​តាម​ឈ្មោះ​ពាណិជ្ជកម្ម មិន​មាន​នៅក្នុង​ប្រកាស​លេខ ៥៩៨ ប្រក​.​ក​សក ដែល​ជា​ប្រកាស​ស្តី​អំពី​បញ្ជី​ថ្នាំ​កសិកម្ម​នៅក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ។​

​ ​ចំពោះ​ស្លាក​សញ្ញា​លើ​ដប​ថ្នាំ​កសិកម្ម យើង​សង្កេតឃើញ ៩៥% នៃ​ស្លាកសញ្ញា​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​នៅ​តែ​ជា​ភាសាបរទេស​រួមមាន ភាសា​វៀតណាម (៥២%) ភាសា​ថៃ (៣៧%) ភាសា​អង់គ្លេស (៥%) និង​ភាសា​ចិន (១%) ។ ចំណែក​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ដែល​មាន​ស្លាក​សញ្ញា​ភាសា​ខ្មែរ​ភាគ ច្រើន​ជា​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ដែល​ស្ថិត​នៅក្នុង​បញ្ជី​ថ្នាំពុល​ដែល​មិន​អនុញ្ញាតឲ្យ​ប្រើប្រាស់ ឬ​ក្នុង​បញ្ជី​ថ្នាំពុល​អនុញ្ញាតឲ្យ​ប្រើប្រាស់​ជា​បណ្តោះអាសន្ន​ដោយ​មាន​លក្ខខ័ណ្ឌ ។​

៣. ទំហំ​នៃ​ការប្រើប្រាស់​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​

​ ​នៅតែ​មាន​បន្ត​ការប្រើ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​យ៉ាងខ្លាំងលើ​ការដាំ​ដំណាំ​សម្រាប់​ផ្គត់ផ្គង់​ទីផ្សារ​ដូចជា បន្លែ ស្រូវប្រាំង ថ្នាំជក់ និង​សណ្តែក ។ ការ​ធ្វើ​ស្រែប្រាំង​មាន​ទំហំ​កើនឡើង​នៅពេល​គេ​ដឹង​ថា​ វា​ពឹងផ្អែក​លើ​ការប្រើ​គីមីកសិកម្ម​ដូចជា ជីគីមី និង​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម ។ កសិករ​ភាគច្រើន​ហាក់ដូចជា​នៅតែ​មាន​គំនិត​ចង់​ប្រើ​ថ្នាំពុល ដើម្បី​បំបាត់​ជា​បន្ទាន់​នូវ​បញ្ហា​កត្តាចង្រៃ ជាមួយនឹង​ការគិតគូរ​ដ៏​តិចតួច​ពី​បញ្ហា​ផលិត​វិបាក​នា​អនាគត​នៃ​សុខភាព និង​បរិស្ថាន ។​

​ ​លទ្ធផល​នៃ​ការអង្កេត ៩៨% នៃ​ផ្ទៃដី​ដាំ​បន្លែ និង​ថ្នាំជក់ ៩៥% នៃ​ផ្ទៃដី​ស្រែប្រាំង និង​ដាំ​សណ្តែកបាយ និង ៤០% នៃ​ផ្ទៃដី​ស្រែ​វស្សា​ត្រូវបាន​កសិករ​ប្រើប្រាស់​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ដើម្បី​កំចាត់​កត្តាចង្រៃ ។ ក្នុង ១ ហិច​តា ជា​មធ្យម​កសិករ​ប្រើ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​អស់ ៤០ លីត្រ លើ​ដំណាំ​បន្លែ ២០ លីត្រ លើ​ដំណាំ​សណ្តែក ១.៥ លីត្រ លើ​ដំណាំ​បន្លែ ២០ លីត្រ លើ​ដំណាំ​ស្រូវប្រាំង និង ០.៨ លីត្រ លើ​ដំណាំ​ស្រូវវស្សា ។​

​ ​តម្លៃ​ថ្នាំពុល​មាន​ការកើនឡើង ក្នុង​ចន្លោះ​ពី ២.៥ ទៅ ២០ ដុល្លារ​/​លីត្រ បើ​គិត​ជា មធ្យម ១០ ដុល្លារ​/​លីត្រ ។ តាម​ការប៉ាន់ស្មាន បរិមាណ​ថ្នាំពុល​ដែល​ប្រើប្រាស់​នៅ​កម្ពុជា​លើ​ដំណាំ​នៅក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៦-២០០៧ អស់​ប្រមាណ ៣.៥៧០ តោន និង​ចំណាយ​អស់​ទឹកប្រាក់​ប្រមាណ ៣៧ លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ។ ប្រសិនបើ​ប្រៀបធៀប​នឹង​ឆ្នាំ ២០០១/២០០២ ការប្រើប្រាស់​ថ្នាំពុល​នៅ​កម្ពុជា​មាន​កំណើន​ប្រមាណ ១១.៦% ។​

៤. ចំណេះដឹង​កសិករ​ពី​ការប្រើប្រាស់​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​

​ ​កសិករ​ដាំ​បន្លែ ៥៣% និយាយថា គាត់​ចេះដឹង​ពី​របៀប​លាយថ្នាំ​ពុល​សម្រាប់​ប្រើ​ពី​កសិករ​ជិតខាង ៤៤% ចេះ​ពី​អ្នកលក់​ថ្នាំពុល និង ៣% ចេះ​ការដក​ពិ​សេធ​ន៍​ដោយ​ខ្លួនឯង ។ លទ្ធផល​នេះ​បញ្ជាក់ថា​អ្នក​លក់​ថ្នាំពុល​នៅតែ​បាន​ណែនាំ​យ៉ាង​សកម្ម​ដល់​កសិក​រលា​យ​ថ្នាំពុល​ច្រើន​មុខ​បញ្ចូល​គ្នា​ ឬ​លាយ​ផ្សំ​ថ្នាំពុល​ច្រើន​មុខ​ឲ្យ​កសិករ​តែម្តង​នៅក្នុង​ជំនួញ​របស់​ពួកគាត់ ។ នេះ​ជា​ប្រការ គួរឲ្យ​ព្រួយបារម្ភ​ណាស់​ព្រោះ​មាន​អ្នក​លក់​តែ ២.៥% ដែល​និយាយថា​ ពួកគាត់​បាន​រៀន​ពី​ការប្រើប្រាស់​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម ។​

​ ​ទោះបី​មាន​ការផ្សាយ​ដោយ​ផ្ទាល់​ពី​បញ្ហា​ថ្នាំពុល​តាមរយៈ​វគ្គ​បណ្តុះបណ្តាល សិក្ខាសាលា វេទិកា យុទ្ធនាការ និង​តាម​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយចាប់តាំងពី​ចុងឆ្នាំ ១៩៩៩ មក​ក្តី ក៏​នៅ​មាន​កសិករ ៣៧% និយាយថា ពួកគាត់​ពុំ​ធ្លាប់​ទទួល ឬ​បាន​ដឹង​ព័ត៌មាន​អំពី​ផល​អាក្រក់​របស់​ថ្នាំពុល​ចំពោះ​សុខភាព និង​បរិស្ថាន​ទេ ។ ពួកគាត់​តែងតែ​ជួប​ការពុល​ភ្លាមៗ​ដូចជា ឈឺក្បាល វិលមុខ នៅ​កំឡុង​ពេល ឬ​បន្ទាប់​ពី​បាញ់ថ្នាំ​ពុល​រួច ។​

៥. ការពុល​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម

​ ​នៅក្រៅ​តំបន់​សហប្រតិបត្តិការ​របស់​សេ​ដាក ក្នុងចំណោម​កសិករ​ដែល​ប្រើ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម មាន​កសិករ ៤៩% ធ្លាប់​ពុល​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម ហើយ​ព្យាបាល​នៅក្នុង​ភូមិ​ដោយ​ការចាក់​ថ្នាំពេទ្យ ឬ​ព្យួរ​សេរ៉ូម ។​

​ ​ដោយឡែក​នៅក្នុង​តំបន់ ដែល​ធ្លាប់​ទទួលបាន​ការផ្សព្វផ្សាយ​ពី​សេ​ដាក ក្នុងចំណោម​កសិករ​ដែល​ប្រើ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម មាន ២៤% បាន​ពុល​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ក្នុង​កំរិត​ស្រាល និង ២% មាន​រោគសញ្ញា​នៃ​ការពុល​រ៉ាំរ៉ៃ​ដោយសារ​ពួក​គាត់​ធ្លាប់​ប្រើប្រាស់​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​យូរ​មក​ហើយ ។ ទន្ទឹមនេះ មាន​ករណី​គួ​រឲ្យ​សោកស្តាយ​បំផុត​នោះ​គឺមាន ៣ នាក់​ បាន​សម្លាប់​ខ្លួន​ដោយសារ​ការ​ផឹក​ថ្នាំពុល ។ ទោះជា​យ៉ាងនេះ​ក៏ដោយ ការពុល​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​មាន​ការ​ថយ​ចុះ​បើ​ប្រៀបធៀប​នឹង​ការសិក្សា​ឆ្នាំ ២០០២ ដែល​មាន​កសិករ​រហូត​ដល់​ជាង ៩០% ធ្លាប់​បាន​ពុល​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម ។​

​ ​លើសពីនេះ​ទៀត ការប្រើប្រាស់​ថ្នាំពុល​ត្រូវបាន​កសិករ​កត់សំគាល់​ថា​ មាន​គ្រោះថ្នាក់​ដល់​សត្វពាហនៈ ។​ នៅក្នុង​តំបន់​សិក្សា​នៅ​ឆ្នាំនេះ មាន​គោ​ចំនួន ៥១ ក្បាល ស្លាប់ ​ដែល​កសិករ​សង្ស័យថា ​បាន​ស្លាប់​ដោយសារ​ការប្រើ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម ។ ទោះបីយ៉ាងណា នៅ​កម្ពុជា​មិន​មាន​ទិន្នន័យ​ផ្លូវការ​ពី​ចំនួន​អ្នក​សម្លាប់​ខ្លួន អ្នករងគ្រោះ និង​ចំនួន​សត្វពាហនៈ​ស្លាប់​ដោយសារ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​នៅ​ឡើយ​ទេ ។​

​ ​សន្និដ្ឋាន​

​ ​កម្ពុជា​បាន​បង្កើត​បទដ្ឋាន​ច្បាប់​មួយចំនួន​ពាក់ព័ន្ធ នឹង​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម ដោយឡែក​ការអនុវត្ត​ច្បាប់​ឃើញថា​នៅ​មាន​ការខ្វះខាត​ច្រើន ដោយ​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​បញ្ជី​ហាមឃាត់​នៅតែ​ចរាចរ​យ៉ាង​ទូលាយ​នៅលើ​ទីផ្សារ និង​ស្លាក​សញ្ញា​ភាគច្រើន​លើសលប់​នៅតែ​ជា​ភាសាបរទេស ។​

​ ​ពាណិជ្ជកម្ម និង​ការប្រើប្រាស់​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​មាន​ការ​កើនឡើង​ទាំង​បរិមាណ និង​ប្រភេទ ជាពិសេស​ចំពោះ​ដំណាំ​បន្លែ និង​ស្រូវប្រាំង ទោះបីជា​មាន​ការខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ពី​ក្រសួង​ពាក់ព័ន្ធ ក៏​ដូន​ជា​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល ​ដែល​ប៉ុនប៉ង​កាត់បន្ថយ​ការប្រើប្រាស់​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​នៅ​កម្ពុជា​ក៏​ដោយ ។ ទោះជា​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ អត្រា​អ្នកពុល​ថ្នាំ​កសិកម្ម​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ប្រើប្រាស់​នៅ​តំបន់​ទទួល​ការផ្សព្វផ្សាយ​មាន​ការថយចុះ ។ ដូចនេះ​ស្ថាប័ន​មាន​សមត្ថកិច្ច​គួរ​ពិនិត្យ​ឡើងវិញ​ពី​ការអនុវត្តន៍​ច្បាប់ និង​បទដ្ឋាន​ដែល​មាន​ស្រាប់ និង​បង្កើន​យុទ្ធនាការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ពី​ផលប៉ះពាល់​របស់​ថ្នាំពុល​កសិកម្ម​បន្ថែមទៀត ។

ចង្ក្រាន​កែលម្អ ប្រភេទ​ចង្ក្រានសាមគ្គី ជា​បច្ចេកទេស​ថ្មី​មួយ​ដែល​សេ​ដាក​កំពុងតែ​ជំរុញ​តាមរយៈ​បណ្តាញ​វីណេត​ខាម ដល់​កសិករ​នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន ជាពិសេស​ក្រុម​ស្ត្រី ។ ថ្មីៗ​នេះ បណ្តាញ​វីណេត​ខាម​បាន​សហការជា​មួយគម្រោង​មួយ​របស់​អង្គការ​សេដាក ដែល​មានឈ្មោះ​ថា ប្រព័ន្ធ​ចិញ្ចឹមជីវិត​របស់​កសិករ​ក្រីក្រ​ប្រកបដោយ​និរន្តរ​ភាព (SLF) ដើម្បី​ចុះ​ផ្សព្វផ្សាយ និង​បណ្តុះបណ្តាល​ពី​បច្ចេកទេស​ធ្វើ​ចង្ក្រាន​សាមគ្គី​ដល់​សហគមន៍ ។​

​គោលបំណង​នៃ​ការផ្សព្វផ្សាយ​គឺ​

- បង្កើន​ការយល់ដឹង និង​ការប្រើប្រាស់​ឲ្យបាន​ទូលំទូលាយ​នូវ​ចង្ក្រាន​ដែល​ប្រើ​អុស​អស់​តិច

- បណ្តុះ​ឲ្យមាន​ជាង​ធ្វើចង្ក្រាន​នៅតាម​សហគមន៍ ។​

​ ​ជា​លទ្ធផល ចាប់ពី​ខែ​មេសា រហូតមក​ដល់​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៧ កម្មវិធី​យើង​បាន​ចុះ​ផ្សព្វផ្សាយ និង​បណ្តុះបណ្តាល​នៅតាម​មូលដ្ឋាន​បាន​ចំនួន ១១ លើក ដែល​ក្នុងនោះ​មាន​កសិករ​ចូលរួម​សរុប ២៤១ នាក់ (​ស្ត្រី ៤៨%) មកពី​ភូមិ​ចំនួន ៦៩ នៅ​ស្រុក​ចំនួន ៤ នៃ​ខេត្ត​កំពង់ធំ កំពង់ស្ពឺ និង​កំពង់ឆ្នាំង ។​

​ ​កសិករ​ដែល​បាន​ទទួល​ការបណ្តុះបណ្តាល​ភាគច្រើន​បាន​ធ្វើ​ចង្ក្រាន​សម្រាប់​ប្រើប្រាស់​ផ្ទាល់ខ្លួន និង​មួយចំនួន​បាន​ធ្វើ​លក់​ឲ្យ​អ្នក​ផ្សេង​ទៀត​នៅក្នុង​តំបន់ និង​ក្រៅ​តំបន់​គោលដៅ​នៃ​គម្រោង ។ ចំណូល​ពី​ការលក់​ចង្ក្រាន​អាច​បាន​ពី ១០០០០៛ ទៅ ១៥០០០៛ ក្នុង​មួយ​ចង្ក្រាន ។​

​ ​ចង្ក្រាន​ប្រភេទ​នេះ គ្រួសារ​ជនបទ​អាច​ផលិត​បាន​ដោយ​ខ្លួនឯង​ព្រោះ​វា​អាច​ធ្វើ​ពី​ដី​ដំបូក ឬ​ដីឥដ្ឋ​ដែល​មាន​នៅ​ជុំវិញ​ផ្ទះ ។ អត្ថប្រយោជន៍​ការប្រើប្រាស់​ចង្ក្រានសាមគ្គី​នេះ​មាន​ដូចខាងក្រោមៈ​

- កាត់បន្ថយ​បន្ទុក​ចំណាយ​របស់​កសិករ​ក្នុង​ការទិញ​ចង្ក្រាន​យកមក​ប្រើប្រាស់​

- លើក​កំពស់​សុខភាព​ស្ត្រី​តាមរយៈ​ការប្រើប្រាស់​ចង្ក្រាន​ពុំ​សូវ​មាន​ផ្សែង និង​ចង្ក្រាន​មាន​កំពង​ផ្សែង​

- បង្កើន​បរិយាកាស​ផ្ទះបាយ​ស្អាត​ជា​ង​មុន​តាមរយៈ​ការប្រើប្រាស់​ចង្ក្រាន​កែលំអ​

- ជួយ​សំរួល​បន្ទុក​ការងារ​ស្ត្រី​ដែលជា​អ្នក​ដាំ​ស្ល និង​ចំណេញ​ពេលវេលា (​ដុត​អុស​មួយ​កន្លែង​អាច​ប្រើ​ឆ្នាំង​បាន​ពីរ​ក្នុងពេល​តែមួយ​)

- កាត់បន្ថយ​បន្ទុក​ចំណាយ​លើ​ការទិញ​អុស ឬ​ដើរ​រក​អុស​ដោយសារ​ចង្ក្រាន​នេះ​មាន​លក្ខណៈសន្សំសំចៃ​អុស​

- សុ​វត្ថិភាព​នៅ​ពេល​ដាំ​ស្ល ពុំ​បណ្តាលឲ្យ​ឆាបឆេះ​ជញ្ជាំង ឬ​ផ្ទះ ។

នៅក្នុង​ទស្សនា​វ​ដ្តី​អភិវឌ្ឍន៍​មូលដ្ឋាន​លេខ​មុខ យើង​បាន​លើកយក​មក​បង្ហាញ​ម្តង​រួច​មកហើយ​នូវ​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ពិភពលោក មូលហេតុ​នៃ​ការប្រែប្រួល និង​ផលប៉ះពាល់​របស់​វា​ចំពោះ​ពិភពលោក និង​ជា​ពិសេស​នៅ​តំបន់​អាស៊ី ។ នៅក្នុង​ទស្សនា​វ​ដ្តី​លេខ​នេះ យើងខ្ញុំ​សូម​លើកយក​លទ្ធផល​នៃ​ការសិក្សា​មួយ​ចំនួន ដែល​បង្ហាញ​ពី​ផលប៉ះពាល់​នៃ​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ចំពោះ​ព្រះ​ជាណា​ចក្រ​កម្ពុជា និង​ប្រទេស​វៀតណាម ។​

​ការព្រមាន​ពី​ផលប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​នៅ​កម្ពុជា​

​ដោយ​លោក ហ៊ីម ខ​ទៀត​

​ ​ក្រុម​អន្តររដ្ឋាភិបាល​ស្តីអំពី ការផ្លាស់ប្តូរ​អាកាសធាតុ​របស់​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ទើបនឹង​ចេញផ្សាយ​របាយការណ៍​មួយ​នា​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ឲ្យដឹងថា អាកាសធាតុ​ដែល​ផ្លាស់ប្តូរ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នឹង​បណ្តាល​ឲ្យ​បរិមាណ​ទិន្ន​ផល​របស់​ដំណាំ​ដាំ​ដុះ​ធ្លាក់ចុះ ខ្វះខា​តទឹកប្រើប្រាស់​នៅ​រដូវប្រាំង និង​មាន​ទឹកជំនន់​ជន់​លិច​នៅ​រដូវវស្សា ។ របាយការណ៍​ក៏​បាន​ឲ្យដឹងទៀតថា ការ​ចេះតែ​កើន​ឡើង​នៃ​កម្តៅ​របស់​ពិភពលោក នឹង​ធ្វើឲ្យមាន​ការផ្លាស់ប្តូរ​អាកាសធា​តុ​ខុសប្លែក​ពី​ធម្មតា ហើយ​ការណ៍​នេះ​នឹង​ធ្វើឲ្យ​ប៉ះពាល់​ជា​អវិជ្ជមាន​ចំពោះ​ប្រព័​ន្ធ​ផលិត​ចំណី​អាហា​រនា​អនាគត ហើយ​ក៏​នឹង​មាន​ឥទ្ធិពល​ត្រង់​ទៅលើ​សន្តិសុខ​ស្បៀង និង​កម្រិត​ភាពក្រីក្រ​ក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា ។​

​ ​វិធានការណ៍​ដែល​ចាំបាច់​សម្រាប់​ទប់ទល់​នឹង​វិបត្តិ​ធម្មជាតិ​នេះ​គឺ​ត្រូវ​ចេះ​ចាត់ចែង​ការប្រើប្រាស់​ទឹក​ឲ្យ​សមស្រប ចាត់ចែង​ការ​ចិញ្ចឹមសត្វ​ឲ្យបាន​ត្រឹមត្រូវ និង​រៀបចំ​ឲ្យមាន​កសិកម្ម​ចម្រុះ​ឲ្យ​កាន់តែ​សំបូរបែប​ឡើង ។​

​ទឹក​នៅ​ទន្លេ​ក្រហម​វៀតណាម​ស្រក​ចុះ​ដល់​កំរិត​ទាប​បំផុត​មិន​ធ្លាប់​ជួប​ក្នុងកំឡុងពេល ១០០ ឆ្នាំកន្លងមក​

​ដោយ​អ្នកស្រី សួន ស៊ី​នី​

​ ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៤ មករា ២០០៨ វិទ្យុ​សំលេង​វៀតណាម​បាន​ចេញផ្សាយ​សេចក្តីរាយការណ៍​ថា ទន្លេ​ហុង (​ក្រហម​) ជា​ទន្លេ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​របស់​វៀតណាម ជា​ទន្លេ​ដែល​ទ្រទ្រង់​តំបន់​ទំនាប​ភាគ​ខាងជើង កំពុងតែ​ទទួលរង​នូវ​ការ​រ​ហួតហែង​ដ៏​អាក្រក់​បំផុត​មិន​ធ្លាប់​ជួប ១០០ ឆ្នាំកន្លងមក ។ កំពស់​ទឹកបាន​ធ្លាក់​មក​ត្រឹម ១.១២ ម៉ែត្រ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៣ ខែ​មករា បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​ពេល​វេលា​ដូច​គ្នា​នៅ​ឆ្នាំ​មុន​គឺ ២.៥៣ ម៉ែត្រ ។​

​ ​មជ្ឈមណ្ឌល​ឧតុនិយម​មជ្ឈឹម​បានឲ្យដឹងថា ការថយចុះ​នៃ​ទឹកភ្លៀង​ទាប​ជាង​កំរិត​មធ្យម និង​ការថយចុះ​នៃ​បរិមាណ​ទឹក​ហូរ​ពី​តំបន់​ខាងលើ​ធ្វើឲ្យ​ទឹកទន្លេ​ក្រហម​ថយចុះ ។ មជ្ឈមណ្ឌល​នេះ​បាន​ទស្សន៍ទាយ​ថា កំរិត​ទឹកទន្លេ នឹង​ធ្លាក់​មក​ត្រឹម ១ ម៉ែត្រ​នៅ​ចុងខែ​កុម្ភៈ ។​

​ ​ទន្ទឹម​ពេលនេះ អាង​ស្តុក​ទឹក​នៅ​តំបន់​ភាគ​ខាងជើង​ភាគច្រើន​មានទឹក​ត្រឹម ៣០ ទៅ ៥៥% ប៉ុណ្ណោះ ។ ជា​លទ្ធផល​ធ្វើឲ្យមាន​បញ្ហា​កង្វះ​ទឹក​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​សម្រាប់​ធ្វើ​កសិកម្ម ។​

​ ​កាន់តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជាង​នេះ​ទៅទៀត​នោះ​គឺ ទឹកភ្លៀង​នៅ​តំបន់​ភាគ​ខាងជើង និង​តំបន់​កណ្តាល​នៃ​ភាគ​ខាងជើង​ត្រូវបាន​ព្យាករណ៍​ថា​ នឹង​ទាប​ជាង​កំរិត​មធ្យម​នៅ​ដើមឆ្នាំ ២០០៨ ។​

​ ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​កសិកម្ម និង​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ បាន​តម្រូវ​ឲ្យ​បណ្តា​ខេត្ត​នៅ​តំបន់​ភាគ​ខាងជើង និង​តំបន់​កណ្តាល​នៃ​ភាគ​ខាងជើង ចាត់វិធានការណ៍​ទប់​ទល់​នឹង​ភាពរាំងស្ងួត​រួម​មាន​ណែនាំ​កសិករ​ឲ្យ​ផ្លាស់ប្តូរ​ទៅ​ដាំ​ដំណាំ​ណា​ដែល​ធន់​ទ្រាំ​ទៅនឹង​ភាព​រាំងស្ងួត ។​

​ ​(​ប្រែ​សម្រួល​ទាំងស្រុង​ពី​វិទ្យុ​សំលេង​វៀតណាម​)

http://www.vovnews.vn/?page=126&nid=57128

កន្លងមក សេ​ដាក​បានធ្វើការ​ចងក្រង និង​បោះពុម្ពផ្សាយ​នូវ​សៀវភៅ​ឯកសារ​ស្តី​អំពី ការចិញ្ចឹម​ត្រី​លក្ខណៈ​គ្រួសារ​នៅ​ឆ្នាំ ២០០៤ ចំនួន ២០០០ ច្បាប់ និង​នៅ​ឆ្នាំ ២០០៦ ចំនួន ១០០០ ច្បាប់ ។​

​ ​ឈរ​លើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​ការចុះ​សិក្សា និង​បទពិសោធន៍​ចិញ្ចឹម​ត្រី​ជាមួយ​កសិករ​កន្លងមក​នៅ​ខេត្ត​តាកែវ កំពង់ចាម កំពង់ឆ្នាំង និង​ស្វាយរៀង ។ អង្គការ​សេ​ដាក បាន​កែលំអ​សៀវភៅ "​បច្ចេកទេស​ចិញ្ចឹម​ត្រី​ក្នុង​ស្រះ​ជា​លក្ខណៈ​គ្រួសារ​" ក្នុង​គោលបំណង​ជួយ​បំភ្លឺ​បន្ថែម​នូវ​បច្ចេកទេស​ចិញ្ចឹម​ត្រី​ក្នុង​ស្រះ​ជា​លក្ខណៈ​គ្រួសារ ដល់​កសិករ​ដែល​មិន​ទាន់​ទទួល​បច្ចេកទេស​បាន​ទូលំទូលាយ ។ សៀវភៅ​ចែកចេញជា ១១ ផ្នែក ធំៗ​:

​ ​១. ហេតុអ្វី​បានជា​យើង​ចាំបាច់​ចិញ្ចឹម ?

​ ​២. ចរិត​រស់នៅ​នៃ​ប្រភេទ​ត្រី​ចិញ្ចឹម​មួយចំនួន​

​ ​៣. ការរៀបចំ​កន្លែង​ត្រី​ចិញ្ចឹម​

​ ​៤. ប្រភពទឹក​

​ ​៥. របៀប​កៀរ​ចាប់ វេច​ខ្ចប់ ដឹកជញ្ជូន និង​លែង​កូនត្រី​

​ ​៦. ប្រភេទ​ចំណី​ត្រី​

​ ​៧. ការគ្រប់គ្រង និង​ថែទាំ​ត្រី​

​ ​៨. វិធី​ការពារ និង​ព្យាបាល​ជំងឺ​ត្រី​

​ ​៩. ការប្រមូល​ផល​ត្រី​

​ ​១០. បទពិសោធន៍​សំខាន់ៗ​របស់​កសិករ​ក្នុងការចិញ្ចឹម​ត្រី​

​ ​១១. ការសរុប​នូវ​ចំណុច​សំខាន់ៗ និង​សំណូមពរ ។​

​ ​ខ្លឹមសារ​ក្នុង​សៀវភៅ​នេះ​នឹង​ជួយ​ណែនាំ​បង្ហាញ​ប្រាប់​ពី​មូលដ្ឋានគ្រឹះ​សំខាន់ និង​ជួយ​បំភ្លឺ​ផ្លូវ​ដល់​អ្នក​ដែល​ជួប​នូវ​បញ្ហា​ក្នុង​ការចិញ្ចឹម​ត្រី ហើយ​អាច​ជួយ​កែ​នូវ​ចំណុច​ខ្វះខាត​ណាមួយ​ដើម្បី​ឲ្យ​ទិន្នផល​ត្រី​បាន​ខ្ពស់​ជាង​មុន ។ សៀវភៅ​នេះ​ត្រូវបាន​រៀបរៀង​ដោយ​លោក​ រាជ សុភាព ។

​ ​ដូច្នេះ​បើ​លោក​-​លោកស្រី មាន​ចំណាប់អារម្មណ៍​សូម​ទំនាក់ទំនង​មក​អង្គការ សេ​ដាក តាម​អាសយដ្ឋាន​ដែល​មាន​នៅ​លើ​ក្រប​ទស្សនាវដ្ដី ៕

​ ​ ​ ​ព័ត៌មាន​អំពី​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​និង​អភិវឌ្ឍន៍​កសិកម្ម​កម្ពុ​ជា​

​ ​ ​(Centre d'Etude et de Developpement Agricole Cambodgien)

​ ​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​និង​អភិវឌ្ឍន៍​កសិកម្ម​កម្ពុ​ជា ឬ​អង្គការ "​សេ​ដាក​" ជា​អង្គការ​ខ្មែរ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល ឯករាជ្យ​មិន​ស្វែងរក​កំរៃ​ផលប្រយោជន៍ និង​មិន​ពាក់ព័ន្ធ​គណបក្សនយោបាយ ធ្វើការ​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម និង​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ ហើយ​ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​នៅក្នុង​ខែ​សីហា ឆ្នាំ ១៩៩៧ ដែល​ពេលនោះ​មាន​ការជួយ​គាំទ្រ​ពី​អង្គការ​បារាំង​មានឈ្មោះ​ថា "​ហ្គ្រេ​ត​" ។ សេ​ដាក​ធ្វើការ​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​សង្គម​កម្ពុជា​មួយ​ដែល​គ្រួសារ​កសិករ​មាន​ជីវភាព​ធូរធារ មាន​ការសហការ​គ្នា​ទៅវិញទៅមក មាន​សិទ្ធិ និង​អំណាច​គ្រប់គ្រាន់​ក្នុង​ការសំរេចចិត្ត​ទៅលើ​ជោគវាសនា​របស់​ខ្លួន ហើយ​នឹង​មាន​តួនាទី​យ៉ាងសំខាន់​ក្នុង​ការផ្គត់ផ្គង់​នូវ​ស្បៀងអាហារ​ប្រកបដោយ​សុខភាព​ដល់​សង្គម​កម្ពុ​ជា​ទាំងមូល ។​

​ ​រហូត​មក​បំណាច់​ឆ្នាំ ២០០៨ នេះ សេ​ដាក​បានធ្វើ​សកម្មភាព​នៅក្នុង​ភូមិ​ចំនួន ១៨៤៥ នៅ​ខេត្ត​ចំនួន ១៧ នៃ​ព្រះរាជណាចក្រ​កម្ពុជា ។ មាន​កសិករ​ចំនួន​ប្រមាណ ៧០.០០០ គ្រួសារ បាន​ចូលរួម​សហការ ឬ​បាន​ទទួល​ផលប្រយោជន៍​ពី​កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​មូលដ្ឋាន​របស់​យើង ។ រហូតមកដល់​ពេលនេះ​មាន​សមាគម​កសិករ​ថ្នាក់​ភូមិ​ចំនួន ១.១៤០ ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង និង​មាន​ការសម្របសម្រួល​ដើម្បី​បង្កើន​សមត្ថភាព​របស់​ពួកគាត់​ថែមទៀត​ផង​ដែរ ។ សេ​ដាក​ក៏​បាន​ចែករំលែក​នូវ​បទពិសោធន៍​បាន​ពី​ការអនុវត្តន៍​គម្រោងរ​បស់​ខ្លួន​ជាមួយ​នឹង​អ្នក​អ​ភី​វឌ្ឍន៍​ផ្សេង​ទៀត​តាមរយៈ ការបណ្តុះបណ្តាល សិក្ខាសាលា​ទស្សនកិច្ច​សិក្សា និង​ឯកសារ​ផ្សេងៗ​ដែល​សេ​ដាក​បាន​បោះពុម្ភផ្សាយ ។​